بیماری تب مالت یا بروسلوز، یک بیماری عفونی مشترک بین انسان و دام است که توسط باکتری‌هایی از جنس بروسلا (Brucella)  ایجاد می‌شود. شایع‌ترین گونه‌های بروسلا  شامل  B. melitensis بز و گوسفند،  B. abortus  گاو، B. suis خوک وB. canis    سگ می‌باشند. شدیدترین نوع بیماری در انسان توسط ملیتنسیس ایجاد می شود.

راه‌های اصلی انتقال عبارتند از:

مصرف مواد غذایی آلوده مانند شیر، پنیر، ماست یا بستنی غیرپاستوریزه (محلی و سنتی) است.

تماس مستقیم یا ورود باکتری از طریق خراش یا بریدگی پوست هنگام تماس با جفت، خون، ادرار یا لاشه دام آلوده.

استنشاق یا تنفس ذرات حاوی باکتری در محیط های بسته مانند آغل دام ها یا محیط آزمایشگاه.

بیماری تب مالت یا بروسلوز شایع‌ترین عفونت گزارش‌شده مرتبط با کار در آزمایشگاه‌ها در سراسر جهان است. این باکتری به دلیل قدرت سرایت بالا از طریق آئروسل (ذرات معلق در هوا) و توانایی آن در ایجاد عفونت با دوز بسیار کم، یک خطر شغلی جدی برای پرسنل آزمایشگاه محسوب می‌شود. بنابراین رعایت دقیق پروتکل‌های ایمنی زیستی برای پیشگیری از عفونت‌های اکتسابی از آزمایشگاه ضروری است. در ادامه مطلب اقدامات لازم در این خصوص بشرح زیر ارائه می گردد.

الف) ارزیابی ریسک و سطح ایمنی زیستی (BSL)

بروسلا یک پاتوژن گروه خطر 3 (Risk Group 3)  و مرتبط با بیماری جدی یا کشنده در انسان می باشد. بدلیل احتمال انتقال از طریق آئروسل ها، جزو خطرات بالقوه محسوب می شود. لذا کار با کشت‌های زنده یا نمونه‌های عفونی با ریسک بالا بایستی تحت شرایط هود آزمایشگاهی کلاس 3 یا BSL-3  انجام شود .برای رعایت ایمنی کارکنان آزمایشگاه اقدامات پیشگیرانه ضروری می باشد. بعبارت دیگر تمام اقداماتی که پتانسیل تولید آئروسل یا پاشیده شدن قطرات را دارند، باید داخل یک هود یا کابینت آزمایشگاهی کلاس 3 انجام شوند. این اقدامات می تواند شامل موارد زیر باشد:

پیپت کردن

سانتریفیوژ کردن (به خصوص در مواقعی که از روتورهای سیل‌شده استفاده نمی شود).

ورتکس و سونیکه کردن

باز کردن ظروف حاوی نمونه های عفونی

ب) خودداری جدی از بو کردن پلیت‌ های کشت

بدلیل احتمال انتقال عوامل بیماریزا از طریق بو کردن پلیت های کشت، توصیه می شود اکیداً از استشمام بوی پلیت‌های کشت باز خودداری کنید. بر اساس گزارش های متعدد مواردی از عفونت از این طریق رخ داده است .

ج) تجهیزات حفاظت فردی

با وجود بکارگیری کابینت های آزمایشگاهی، استفاده از دستکش، گان یا لباس مخصوص و محافظ صورت یا عینک الزامی است .

د) روش کار با نمونه‌های ناشناس

مطابق این اصل که تمام نمونه‌های میکروبیولوژی باید به عنوان مواد بالقوه عفونی در نظر گرفته شوند، باید احتیاطات لازم بکار گرفته شود. چراکه بسیاری از موارد عفونت آزمایشگاهی زمانی رخ می‌دهد که پرسنل از وجود بروسلا در نمونه مطلع نیستند ( مانند نمونه خون یک بیمار تب‌دار).

اقدامات در صورت مواجهه با عامل بیماریزا

اگر در حین کار حادثه‌ای مانند ریختن مواد، شکسته شدن لوله در سانتریفیوژ، یا پاشیده شدن مواد به صورت یا لباس رخ دهد، باید اقدامات زیر پی گرفته شوند:

الف) ارزیابی سطح ریسک که بر اساس توصیه سازمان غذا داروی امریکا یا CDC بشرح زیر تعیین می گردد:

ریسک بالا نظیر استشمام بوی پلیت کشت، پیپت کردن با دهان، قرار گرفتن مستقیم پوست یا غشای مخاطی در معرض مواد آلوده، حضور در شعاع 1.5 متری (5 فوت) از محل دستکاری بروسلا روی سطح باز بدون هود و حضور در اتاق در هنگام تشکیل گسترده آئروسل مانند سانتریفیوژ بدون درپوش ایمن

ریسک پایین نظیر حضور در اتاق آزمایشگاه در حین کار با بروسلا روی سطح باز، اما در فاصله بیشتر از 1.5 متر و بدون وقوع آئروسل گسترده.

ب) اگر به هنگام کار با نمونه، مقداری از مواد داخل کابینت آزمایشگاهی ریخته شد، میتوان از یک ضدعفونی‌کننده مانند هیپوکلریت سدیم 10% تازه استفاده کرد. به این صورت که مقداری از ماده ضد عفونی کننده را روی سطح آلوده ریخته و حداقل 20-30 دقیقه صبر کنید، سپس سطح را با دستمال تمیز پاک کنید.

 اقدامات پیشگیرانه پس از مواجه و پیگیری

الف) برای مواجهات با ریسک بالا، مصرف آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه توصیه می‌شود و باید در اسرع وقت شروع شود. مطالعات نشان داده‌اند که عدم دریافت  داروی پیشگیری کننده در مواجهات پرخطر، خطر عفونت را تا شش برابر افزایش می‌دهد .

طبق توصیه های موجود، رژیم درمانی استاندارد حداقل بمدت 21 روز شامل موارد زیر است:

داکسی سایکلین خوراکی 100 میلی‌گرم هر 12 ساعت

ریفامپین خوراکی 600 میلی‌گرم هر 24 ساعت

استثنا: زنان باردار باید تحت نظر پزشک متخصص برای درمان پیشگیرانه اقدام کنند .

ب) پیگیری بالینی و پایش آزمایشگاهی

از نظر بالینی تمام افراد مواجهه‌شده باید به مدت 24 هفته (6 ماه) از نظر علائمی مانند تب، لرز، تعریق شبانه، درد عضلانی و مفصلی، خستگی و سردرد تحت نظر باشند .

از نظر سرولوژیک آزمایش خون برای اندازه گیری آنتی‌بادی بروسلا باید در فواصل زمانی صفر، 6، 12، 18 و 24 هفته پس از مواجهه انجام شود .

توجه: برای گونه‌های B. canis و سویه RB51، تست‌های سرولوژی استاندارد کارایی ندارند و تمرکز باید بر روی پایش علائم بالینی باشد.